Οι «Απόντες», αυτή η σπουδαία ταινία του Νίκου Γραμματικού, αποτελούν την ακτινογραφία της σύγχρονης Ελλάδας μέσα από τα μάτια μιας παρέας που μεγαλώνει, αλλάζει και τελικά διαλύεται μέσα στον χρόνο. Από το 1987, σε ένα μικρό νησί σχεδόν προέκταση της Αθήνας, τη Σαλαμίνα, ξεκινά μια ιστορία ενηλικίωσης που ξεπερνά τα όρια μιας απλής κινηματογραφικής αφήγησης.
Η κατάκτηση του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Μπάσκετ από την Ελλάδα, ένα γεγονός που μέχρι σήμερα διατηρεί ξεχωριστή θέση στη συλλογική μνήμη, λειτουργεί ως το σημείο αναφοράς για μια παρέα νέων ανθρώπων που ξεκινά να βαδίζει μέσα από διαφορετικά στάδια, επιλογές και διαδρομές προς την ενηλικίωση. Παράλληλα με τους χαρακτήρες της ταινίας, παρακολουθούμε και την πορεία της ίδιας της χώρας.
@h_for_hatz Οι Απόντες (1996) του Νίκου Γραμματικού είναι από τις σημαντικότερες ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου. Και μπορείς να τη βρεις δωρεάν στο YouTube. #αποντες #νικοσγραμματικος #movietok #ταινιες #ταινια
Βρισκόμαστε στη δεύτερη περίοδο διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ και η συνθηματολογία της «Αλλαγής» έχει αρχίσει να ξεθωριάζει, μαζί με τις προσδοκίες που είχε δημιουργήσει. Οι ήχοι των Joy Division, αν και ακούγονται αρκετά χρόνια μετά την πρώτη τους εμφάνιση, μοιάζουν να συμβολίζουν αυτή την παράταιρη συνύπαρξη μιας εποχής που αλλάζει. Ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα βρίσκεται αντιμέτωπο με έναν κόσμο όπου ο νεοφιλελευθερισμός έχει ήδη αρχίσει να εδραιώνεται και οι μεγάλες κοινωνικές μεταβολές που ακολουθούν θα γίνουν κατανοητές μόνο αρκετά αργότερα.
Η παρέα, όπως κάθε παρέα, αποτελείται από διαφορετικούς ανθρώπους, διαφορετικά όνειρα και συχνά αντικρουόμενους χαρακτήρες. Βρίσκεται, όμως, ακόμα σε εκείνη την πρώιμη φάση της αθωότητας που δημιουργεί μια αίσθηση ενότητας και ανεμελιάς απέναντι στη ζωή.
Τα καλοκαίρια στη θάλασσα, οι έρωτες που γεννιούνται και χάνονται, τα γέλια και οι απογοητεύσεις συνυπάρχουν κάτω από έναν φαινομενικά απροβλημάτιστο ήλιο. Υπάρχει πάντα η επόμενη μέρα, η δυνατότητα να γκρεμίσεις τα πάντα και να ξεκινήσεις ξανά από το μηδέν. Είναι μια παρέα όπως όλες οι παρέες, που ανακαλύπτει τις χαρές και τις πίκρες της ζωής, σε έναν κύκλο που επαναλαμβάνεται παντού στον κόσμο.
Καθώς τα χρόνια περνούν, η παρέα συμβαδίζει με τις κοσμογονικές αλλαγές που έφερε το λεγόμενο «τέλος της ιστορίας», μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Ο πατέρας-κομμουνιστής αρνείται να συμβιβαστεί με την εξαφάνιση των μεγάλων ιδεολογικών αφηγήσεων. Παραμένει πιστός σε αξίες που σήμερα μοιάζουν ξεπερασμένες και αποκομμένες από τον ρεαλισμό της νέας εποχής.
Παράδοξα, όμως, ο ιδεαλισμός εκπροσωπείται πλέον περισσότερο από την παλαιότερη γενιά, ενώ η νέα γενιά οδηγείται σταδιακά προς τον κυνισμό της καριέρας, της κοινωνικής ανέλιξης και των προσωπικών συμφερόντων. Η Ελλάδα της εποχής Σημίτη βρίσκεται ήδη, σε εμβρυακή μορφή, μέσα σε αυτή τη μετάβαση που αποτυπώνεται στον χαρακτήρα του Χειλάκη.
Η παρέα βρίσκεται πλέον μπροστά στα κελεύσματα της ενηλικίωσης. Το μέλλον καλείται να επιλεγεί ανάμεσα στον κομφορμισμό και στην άρνησή του. Η δημιουργία οικογένειας, η αναζήτηση μιας σταθερής και κοινωνικά αποδεκτής εργασίας, η πορεία που θεωρείται «φυσιολογική» από την κοινωνία, αμφισβητούνται από εκείνους που νιώθουν ξένοι απέναντι σε αυτή την προδιαγεγραμμένη διαδρομή.
Αυτές οι μειοψηφικές επιλογές αντίστασης, όμως, όσο περνούν τα χρόνια φαίνονται όλο και πιο παράταιρες και συχνά αντιμετωπίζονται με χλευασμό από τους υπόλοιπους. Τα μοναχικά νησιά ανθρώπων που επιλέγουν έναν διαφορετικό δρόμο πλέουν σε ένα δικό τους πέλαγος, χωρίς ξεκάθαρη πυξίδα και προορισμό. Με τον χρόνο, χάνουν τη μυστηριακή τους αύρα και μετατρέπονται σε τόπους ακατανόητους για τους περισσότερους.
Μια παρέα, όπως κάθε παρέα, βαδίζει τελικά προς τη διάλυσή της. Για κάποιους, αυτή η διάλυση σηματοδοτεί το ξεκίνημα της «πραγματικής ζωής». Για άλλους, είναι η απομάκρυνση από την Εδέμ της παιδικής ηλικίας προς έναν κόσμο που δυσκολεύονται να κατανοήσουν και να ακολουθήσουν.
Για κάποιους, η συντροφιά ενός ανθρώπου αξιολογείται πλέον μέσα από το πρίσμα των προσωπικών συμφερόντων. Για άλλους, παραμένει ένα καταφύγιο, ένα βάλσαμο απέναντι στις ραγδαίες αλλαγές που διαμόρφωσαν το τέλος του 20ού αιώνα και συνεχίζουν να επηρεάζουν το σήμερα.
Οι «Απόντες» είναι, κατά τη γνώμη μου, μια σπουδαία ταινία. Πολύ πριν κάποιοι αναλύσουν την κρίση που ακολούθησε τα χρόνια της ευμάρειας και την κατάρρευση των προσδοκιών μιας ολόκληρης εποχής, η ταινία είχε ήδη συνομιλήσει με τα αδιέξοδα εκείνης της περιόδου.
Μιλά για την παρέα της εποχής της, αλλά ταυτόχρονα μιλά για κάθε παρέα μετά από αυτήν. Για τις σχέσεις που γεννιούνται, για τους ανθρώπους που απομακρύνονται, για τις στιγμές που χάνονται και για εκείνη τη μελαγχολική αίσθηση της απουσίας που παραμένει, ακόμα και όταν όλοι συνεχίζουν τη ζωή τους.
Δείτε ακόμη:
Ποιος είναι ο Doctor Doom; Η ιστορία του μεγαλύτερου εχθρού των Fantastic Four
Spider-Man: Brand New Day – Όλα όσα πρέπει να θυμηθείτε πριν τη νέα ταινία
